BRAZILIË
|
BRAZILIË |
|
| Naar
een ander Brazilië |
Op 22 april j.l. was het 500
jaar geleden dat de Portugees Pedro Álvares Cabral voet aan wal
zette in wat later Brazilië zou gaan heten. De Braziliaanse overheid
organiseerde een grootse en feestelijke viering in de kustplaats Porto
Seguro (letterlijk: Veilige Haven) met de aanwezigheid van de presidenten
van Brazilië en Portugal.
De indiaanse volken organiseerden rond de ‘500 jaren' een conferentie. Deze conferentie vond plaats in Coroa Vermelha, het gebied van het indiaanse volk Pataxo, in de gemeente Santa Cruz Cabrália, een buurgemeente van Porto Seguro. De indianen kwamen bij elkaar niet om de ‘ontdekking' te vieren -de indiaanse volken spreken van een invasie-, maar ‘opnieuw de wegen te gaan, die de indiaanse volken de afgelopen vijf eeuwen gingen met het oog op 500 andere jaren'. Ook de Braziliaanse bisschoppenconferentie
CNBB hield in Santa Cruz Cabrália haar 38ste nationale vergadering.
|
||||
| kaartje
van de
deelstaten van Brazilië |
Uit alle delen van Brazilië trokken vanaf maart jl. indiaanse volken richting Coroa Vermelha. Onderweg sloten steeds meer vertegenwoordigers van indiaanse volken zich bij de karavanen aan. Sommige vertegenwoordigers uit het Amazonegebied waren al weken onderweg, eerst met kano's en boten, naderhand met bussen. Op 12 april kwamen de verschillende karavanen aan in de hoofdstad Brasília, waar bij de parlementsgebouwen een manifestatie gehouden werd. Vanuit Brasilia trokken de indiaanse vertegenwoordigers als één grote karavaan verder naar Coroa Vermelha. | ||||
 |
In het slotdocument van de Indiaanse
conferentie wordt deze reis als volgt beschreven: ‘(de indiaanse vertegenwoordigers)
trokken over de wegen, de rivieren, de bergen, de valleien en de hoogvlaktes,
die ooit bewoond werden door onze voorouders. Ze keken met verdriet naar
het land waar eens de indiaanse volken leefden en hun toekomst opbouwden,
over een periode van veertig eeuwen. Met verdriet werd ook gekeken naar
het land waar de indiaanse volken door geweld gedood en verdreven werden
door de kolonisten (bandeirantes), door avonturiers, door goudzoekers en
in latere tijden, door het grootgrondbezit (fazendas) en door ondernemingen
dorstig naar land, naar winst en naar macht.
Deze weg van strijd en pijn hebben
we opnieuw gemaakt met het doel om onze geschiedenis opnieuw op te pakken
en om opnieuw richting te geven aan een waardige toekomst voor alle indiaanse
volken.'
|
||||
Marcha Indígena
2000
Affiche van de
|
De Indiaanse conferentie in Coroa
Vermelha werd bijgewoond door meer dan 3000 vertegenwoordigers van 140
van de ongeveer 180 indiaanse volken uit heel Brazilië. Natuurlijke
waren de belangrijkste overkoepelende indiaanse organisaties (bijv. Capoib
en Coiab) en organisaties, die indiaanse volken ondersteunen (bijv. Cimi)
aanwezig, naast vele (inter)nationale gasten en journalisten.
Op de Indiaanse conferentie werd door de vertegenwoordigers als belangrijkste thema het afbakenen en toewijzen van indiaanse grondgebieden voor de ca. 180 indiaanse volken besproken. Van de 594 door de overheidsinstantie Funai geregistreerde indiaanse gebieden zijn tot nu toe slechts zo'n 279 gebieden als zodanig erkend en toegewezen. Dit terwijl in de grondwet van 1988 vastgelegd is dat alle indiaanse volken recht hebben op het land dat hen traditioneel toebehoort. De indiaanse volken beschuldigen
de overheid ervan de definitieve erkenning van de indiaanse gebieden tegen
te willen houden. Het meest beruchte bewijs is het decreet 1775/96 dat
‘derden' de kans geeft aanspraak te maken op indiaans grondgebied. Het
zijn vooral grote mijn-, veeteelt- en houtkapbedrijven, die deze juridische
mogelijkheid hebben aangegrepen om indiaanse gebieden te claimen, ook de
reeds erkende indiaanse gebieden.
Uit bovenstaande blijkt dat de indiaanse
volken vooral strijden om het behouden en/of terugkrijgen van indiaans
grondgebied. Maar land is voor de indiaanse volken een voorwaarde en het
startpunt voor verdere ontwikkeling; een noodzaak voor het bewaren van
hun eigen identiteit en zelfrespect en deelname aan de Braziliaanse maatschappij
als volwaardige burgers. 'Het land brengt alles met zich mee: opvoeding,
onderwijs en tradities. Met voldoende land kunnen we ons volk weer bijeen
brengen en streven naar autonomie', zegt Lenino Cândido, leider
van het volk Terena uit het westen van Brazilië
|
||||
| Op de Indiaanse conferentie waren
niet alleen de indiaanse volken en de (ondersteunende) indiaanse organisaties
vertegenwoordigd, maar o.a. ook vertegenwoordigers van de beweging van
landloze boeren (MST) en de zwarte volksorganisaties, van kerken, politieke
partijen en internationale organisaties. Buiten het feit dat nooit eerder
in de geschiedenis van Brazilië zovele indiaanse volken elkaar mochten
ontmoeten was deze brede coalitie eveneens een historische gebeurtenis.
De onrechtvaardige verdeling van de grond (1% van de Brazilianen bezit
meer dan 45% van het Braziliaanse grondgebied) en andere rijkdommen in
Brazilië maakt niet alleen de indiaanse volken, maar ook de honderdduizenden
landloze boeren en hun families, en andere gemarginaliseerde bevolkingsgroepen,
direct en indirect tot slachtoffer.
|
|||||
|
|
Op 22 april - de dag van de officiële
feesten- wilden de deelnemers een vreedzame protestmars houden naar porto
Seguro. Al na enkele kilometers werd de demonstratie door grof geweld en
tegen alle afspraken in door de militaire politie uit elkaar geslagen.
Er vielen meer dan 60 (licht) gewonden. Veel indianen, maar o.a. ook missionarissen
werden urenlang vastgehouden.
|
||||
| Ook de Braziliaanse bisschoppen
waren in Santa Cruz Cabralia bij elkaar. Met een viering herdachten de
bisschoppen het feit dat 500 jaar geleden op 26 april de eerste mis in
Brazilië opgedragen was. De viering was tevens het begin van hun jaarlijkse
algemene vergadering. In de viering vroegen de bisschoppen vergeving de
fouten, die in het verleden begaan zijn o.a. tegenover de indiaanse volken.
In de viering werd aan Matalawê, leider van het indiaanse volk Pataxo,
de gelegenheid gegeven het woord te voeren. Matalawê Pataxo vroeg
namens de indiaanse volken respect voor hun grond en hun cultuur. Ook vroeg
hij om de indiaanse zaak te ondersteunen. Zijn pleidooi voor een eerlijke
landverdeling kreeg een langdurige aplaus van de ongeveer 20.000 gelovigen
en bijval van de 155 aanwezige bisschoppen.
De Braziliaanse bisschoppen hebben
in hun slotdocument van hun 38ste algemene vergadering opnieuw hun solidariteit
met de indiaanse volken uitgesproken: ‘om trouw te zijn aan de God van
Jezus Christus is het nodig om dienstbaar te zijn aan mannen en vrouwen,
vooral aan de zwaksten, vooral als de menselijke waardigheid bedreigd wordt.
Alles wat de(ze) mensen raakt, raakt ook de Kerk.' Het ingrijpen
van de militaire politie op de 22ste werd scherp veroordeeld.
|
|||||
 |
Op uitnodiging van o.a. Solidaridad,
Vastenaktie en Kerken in Aktie is vanaf 15 mei 2001 een delegatie
vanuit de Indiaanse conferentie in Nederland en andere landen van Europa.
De indianen vragen internationale aandacht en ondersteuning van hun strijd
om erkenning van hun land en cultuur. Ze bezoeken o.a. politici van onze
Tweede kamer en het Europees Parlement.
Om de strijd van de indiaanse volken
te ondersteunen wordt komende maanden een kaartenaktie gestart. Een
kaartenaktie waarmee Nederlanders te kennen geven betrokken en solidair
te zijn met de indiaanse volken. De verzamelde kaarten worden in november
2000 aan de Braziliaanse president Fernando Henrique Cardoso aangeboden,
die dan Nederland bezoekt. Via de politiek en via publieke wegen wordt
geprobeerd de agenda te beïnvloeden. De bezorgdheid om de toekomst
van de indiaanse volken mag op die agenda niet ontbreken.
|
||||
|
Paul
Smeets
staflid BIS, mei 2000 |
||||
|
|
|
||||
|
basisonderwijs |
|
De Yanomami leven in en van het tropisch regenwoud in het Amazonegebied - Roraima (Noord-Brazilië) |
|||
|
De Macuxi en Wapixana leven op de savanne en in de serras (bergen) in Roraima (Noord-Brazilië) |
|||||
|
De Tupinikim en Guarani leven in het Atlantisch kustbos in Espirito Santo (Zuidoost Brazilië) |
|||||
|
|
|
|
|||
|
indiaanse volken |
Zonder land kunnen wij niet leven over de Macuxi - indianen | ||||
|
|
|
|
|||
|