BIS 2006 Guatemala koffie

Jaarbericht 2005 van Manos Campesinas Manos Campesinas is een koffiecoöperatie in Quetzaltenango, waarbij ca. 1300 koffieboeren aangesloten zijn, die acht basisgroepen vormen. De koffie is fair trade en grotendeels biologisch gecertificeerd. Jeroen Bollen, tot het einde van 2005 werkzaam voor Manos Campesinas, doet verslag.
Met de koffiecoöperatie Manos Campesinas gaat het goed. De internationale koffiecrisis is over haar dieptepunt heen, er wordt een hoge kwaliteit (biologische) koffie geproduceerd en er zijn goede afzetmogelijkheden. Zelfs de gevolgen van de orkaan Stan (oktober 2005) slaat Manos Campesinas niet uit het veld.
De ontstaansgeschiedenis van Manos Campesinas in vogelvlucht Manos Campesinas is ontstaan o.a. vanuit het pastorale beleid van verschillende bisdommen in het zuidwesten van Guatemala. Ook het bisdom San Marcos stond aan de wieg van de huidige coöperatie. Door grondaankopen te doen voor landloze families voorzagen de bisdommen -vanaf de jaren '70 van de vorige eeuw- honderden families van grond om een woning op te kunnen bouwen en maïs (bestemd voor eigen gebruik) te verbouwen. In een later stadium werd nagedacht over middelen over aanvullende inkomsten: dit werd gevonden door koffie aan te planten. Om de koffieoogst van deze familie bedrijfjes tegen een fatsoenlijke prijs te kunnen verkopen werd het oprichten van een coöperatie in 1997 noodzakelijk. Manos Campesinas (letterlijk: boerenhanden) steunt de aangesloten leden van de coöperatie in het verkopen van de koffie onder Fair Trade voorwaarden en helpt de boeren biologische koffie te produceren. Manos Campesinas verkoopt o.a. haar koffie aan Fair Trade Organisatie (leverancier aan o.a. Wereldwinkels) in Nederland.
Introductie Manos Campesinas is een tweedegraads-organisatie die eind 2005 acht basisgroepen vertegenwoordigt. In totaal gaat het om zo’n 1.300 koffieboeren in het Zuidwesten van Guatemala (departementen San Marcos, Quetzaltenango, Sololá en Chimaltenango). Daarnaast zijn er gesprekken gaande met andere basisgroepen, onder andere in Huehuetenango, om de basis te verbreden, daar de vraag naar de koffie van Manos Campesinas steeds groter wordt. Het hoofddoel van Manos Campesinas is het vermarktten en export van de koffie van de leden, bij voorkeur naar marktniches waar betere prijzen worden betaald voor kwaliteitskoffie, biologische koffie en fair trade producten. Om dit doel te kunnen bereiken, heeft Manos Campesinas naast een marketingafdeling, ook technici in dienst die de boeren voortdurend begeleiden in het veld. Met deze begeleiding wordt beoogd dat de boeren een betere opbrengst per hectare kunnen verkrijgen, dat hun koffie 100% biologisch wordt verbouwd, maar ook dat de boerenorganisaties beter georganiseerd en geadministreerd kunnen worden. De verbetering van de productie en de basisorganisaties draagt bij aan een efficiënter vermarketingsproces, met hogere opbrengsten voor de boeren.
Organisatie Gedurende 2005 is het proces van de organisatieversterking voortgezet, zoals dat een aantal jaren geleden is begonnen. Dit betekent enerzijds dat op kantoorniveau verschillende stappen zijn ondernomen om de administratie en het commerciële proces van Manos Campesinas te professionaliseren, en anderzijds dat de relatie met en de interne administratie van de basisorganisaties ook verbeterd is. Met name op het gebied van de basisorganisaties is veel werk verzet. Bij verschillende basisorganisaties zijn er formele plannen opgezet om de interne administratie op te zetten en te verbeteren. Dit was nodig omdat de meeste organisaties nauwelijks een administratief systeem hadden: geen controle over inkomsten en uitgaven, relatief weinig controle over het ledenbestand, slecht werkende mechanismen om de koffietoelevering te controleren op kwaliteit en kwantiteit, enz. Dit aspect is enorm verbeterd in het afgelopen jaar. De komst van nieuwe basisgroepen in 2005 betekent ook een versterking van Manos Campesinas, want dit geeft mogelijkheden om beter op de vraag van de koffiekopers in te kunnen spelen door het grotere aanbod. Bovendien brengt een groter aanbod ook schaalvoordelen met zich mee, hetgeen zich uit in lagere kosten en dus een hogere prijs voor de boeren. Dit, op zijn beurt, brengt met zich mee dat de boeren Manos Campesinas als een steeds aantrekkelijker alternatief gaan zien in vergelijking met de lokale tussenhandelaren.
Commercialisering Op het vlak van de commercialisering heeft Manos Campesinas na 3 jaar uiteindelijk een exportvergunning weten te verkrijgen van Anacafé. Dit betekent dat Manos Campesinas het exportproces nu steeds meer naar zich toe kan trekken, en dat de afhankelijkheid van derden steeds minder wordt. Daarnaast betekent het ook dat de betalingen van de koffiekopers in het buitenland nu niet meer via derden hoeven te lopen, maar rechtstreeks aan Manos Campesinas worden gedaan. Naast deze exportvergunning heeft ook het feit dat Manos Campesinas een klein werkkapitaal heeft weten op te bouwen, een positieve invloed op het commercialiseringsproces. Een van de heikele punten bij de koffie-export van kleine boerenorganisaties is het feit dat het gebrek aan werkkapitaal de mogelijkheden enorm verkleint. De boeren zijn gewend dat hun lokale opkopers onmiddellijk de volle prijs betalen, terwijl de boerenorganisaties zonder werkkapitaal pas kunnen betalen wanneer de koper in het buitenland de koffie betaald. Door het kweken van werkkapitaal kan een organisatie als Manos Campesinas steeds adequater reageren op de behoeften van de leden, door sneller de koffie te betalen. Uiteraard is dit eigen werkkapitaal een aanvulling op de leningen die Manos Campesinas krijgt ter voorfinanciering van de oogst en export, maar het werkkapitaal maakt het proces veel flexibeler en sneller. Gedurende de oogst 2004/2005 stegen de internationale koffieprijzen behoorlijk, na verschillende jaren van (zeer) lage prijzen op de internationale markt. Enerzijds had dit een positief effect op de boeren in het algemeen, daar de prijzen eindelijk de kosten weer dekten en een kleine marge laten voor de boerenfamilies. Het probleem is echter dat de boeren snel geneigd zijn om hun koffie weer aan de lokale tussenhandelaren aan te bieden, daar die een goede prijs betalen (vanwege de internationale hoge prijs) en daarnaast onmiddellijke betalen. Deze situatie heeft zich ook bij Manos Campesinas voorgedaan, maar de problemen konden redelijk goed worden ondervangen, juist vanwege het werkkapitaal: de betalingen aan de boeren konden relatief snel worden gedaan en de prijzen die Manos Campesinas kon betalen aan de boeren waren op zijn minst gelijk en in vele gevallen zelfs hoger dan wat de lokale tussenhandelaren betaalden. Hoe dan ook, vanwege een lagere oogst dan in voorgaande jaren en omdat er toch iets van de koffie van de leden “ontsnapte” naar de lokale tussenhandelaren, was het totale exportvolume van Manos Campesinas lager dan de voorgaande oogst (2003/2004).
De gevolgen van de storm 'Stan' in oktober 20o5 De gevolgen van de overvloedige regens begin oktober 2005 waren en zijn op twee vlakken merkbaar voor de leden van Manos Campesinas. Enerzijds de problemen op het gebied van de zogeheten “sociale infrastructuur” (huizen, toegangswegen, enz.), en anderzijds de problemen op het gebied van de “productieve infrastructuur” (koffievelden, verwerkingsinstallaties, enz.). Op het gebied van de sociale infrastructuur is na een interne diagnose gebleken dat er twee leden van Manos Campesinas met hun familie zijn omgekomen, dat er zo’n 40 huizen zijn verwoest of ernstig beschadigd, en dat vele toegangswegen naar en wegen in de dorpen volledig onbegaanbaar waren. Afgezien van het verlies van levens, is de schade in principe wel herstelbaar, maar dit kost tijd en geld. Van overheidswege is er vrijwel geen ondersteuning te verwachten, hetgeen betekent dat de mensen een en ander met eigen middelen zullen moeten regelen, hetgeen de reconstructie natuurlijk veel langer zal doen duren. Op het gebied van de productieve infrastructuur is de schade enorm. In totaal zijn er ongeveer 60 hectares koffievelden verloren gegaan. Dit betekent ruim 6% van de totale oppervlakte die door de leden van Manos Campesinas met koffie wordt verbouwd. Daarnaast is door de overvloedige regens ook veel koffie verloren gegaan, doordat de koffiebessen van de struiken afvielen, of omdat de koffiebessen aan de struiken beschimmelden door de enorme vochtigheidsgraad. Naar schatting is ongeveer 35%-40% van de oogst 2005/2006 verloren gegaan. Daarnaast zijn ook een aantal koffieverwerkingsinstallaties beschadigd, hetgeen betekent dat er opnieuw in geïnvesteerd moet worden, opdat deze installaties weer functioneel kunnen zijn. De totale directe schade onder de leden van Manos Campesinas is op ongeveer US$ 800,000 geschat. Dit bedrag is slechts de “kostprijs” van de verliezen en houdt dus geen rekening met indirecte en/of toekomstige verliezen door het verlies aan landbouwgrond, de derving van inkomsten, enz. Onmiddellijk na de storm kreeg Manos Campesinas van verschillende kanten het aanbod ter ondersteuning. In totaal heeft Manos Campesinas ongeveer US$ 400,000 aan financiële ondersteuning ontvangen uit Nederland en de VS. Het grootste deel hiervan wordt gebruikt in drie rubrieken: noodondersteuning (voedsel, water en medicijnen), reconstructie van sociale infrastructuur (financiële ondersteuning van de leden die hun huizen hebben verloren), en heropbouw van de productieve infrastructuur (planten van nieuwe koffiestruiken, herstellen van verwerkingsinstallaties, afbakenen van verloren gegane koffievelden opdat deze oppervlaktes niet groter worden bij nieuwe regens, enz.).

Webstekken

Utz Kapeh
Manos Campesinas (Guatemala)
UCIRI (Mexico)

E-zine De Quetzal Vliegt ...! Regelmatig verschijnt de gratis e-zine De Quetzal Vliegt ...! Abonneren is gemakkelijk. Stuur uw naam en woonplaats via email naar info@GuateMaya.nl

	Buro Internationale Solidariteit
	Brazilië Guatemala Ghana Maastricht 2015 Fair Trade


	Buro Internationale Cortenstraat 4 + 31 (0) 43 3216243 Solidariteit 6211 HT Maastricht bis.maastricht@antenna.nl