[ Littekens van geweld ]

Guatemala kende een 36-jarige burgeroorlog. In 1996 werd het vredesakkoord tussen de militaire regering en het gewapende verzet getekend. Vooral de Maya-bevolking is door de periode van geweld hard getroffen.

Vooral tussen 1979 en 1983 ging er een vloedgolf van geweld over Guatemala. In die periode ontvoerde en doodde het leger tienduizenden Maya-indianen. Die hadden zich verenigd in talrijke boerenorganisaties en coöperaties om hun recht op grond en de eigen cultuur te verdedigen. De lichamen van de slachtoffers van het geweld werden door de militairen in massagraven gedumpt of in putten en grotten geworpen.

Uit angst voor het leger durfden de familieleden van de slachtoffers lange tijd de plek niet te bezoeken waar hun dierbaren lagen begraven. Voor Maya’s is dat een drama. Voor hen zijn de doden belangrijke raadgevers die waken over het welzijn van de levenden. Met de doden worden de problemen en zorgen van de familie besproken. De doden zijn getuigen van alles wat de gemeenschap overkomt. Bij feesten en belangrijke gebeurtenissen worden de overledenen herdacht en als gasten uitgenodigd. Sinds de periode van het geweld was het contact met de doden verstoord, omdat zij niet op waardige wijze en met gepaste rituelen op het kerkhof te ruste waren gelegd.

Met steun van de katholieke kerk van Guatemala worden sinds kort de massagraven uit de periode van het geweld blootgelegd. Met zorg worden de beenderen van de doden in kisten gelegd die zijn bekleed met prachtige Maya-weefsels. Vervolgens organiseren de familieleden een dodenwake. Omgeven door rituelen worden de doden daarna begraven in de gewijde grond van het kerkhof. Eindelijk mogen zij rusten, nu het contact tussen de doden en levenden is hersteld.
 

[ Recht op recht ]

Bij het herbegraven van de slachtoffers wordt ook bewijsmateriaal verzameld om de daders van het geweld aan te klagen. Dat zijn vooral hoge militairen, die nog steeds veel politieke macht hebben. Eigenlijk durft geen enkele rechter hen aan te pakken.
Veel slachtoffers in Guatemala zijn overtuigd van hun ‘recht op recht’, maar in eigen land vinden ze amper gehoor. Daarom hebben zij samen met Nobelprijswinnares Rigoberta Menchú een aantal daders aangeklaagd bij het hoogste gerechtshof voor strafzaken in Spanje. Het is hetzelfde Spaanse gerechtshof dat ook de internationale vervolging van generaal Pinochet uit Chili in gang zette.

De internationale gemeenschap kan een belangrijke rol spelen om de schenders van mensenrechten uit Guatemala ter verantwoording te roepen. Rosalyna Tuyuc van de Organisatie van Maya-weduwen van Guatemala was onlangs op bezoek in Nederland. Zij vroeg er internationale steun voor de rechtszaken die zijn aangespannen in Spanje en ook in Guatemala zelf. Tijdens haar bezoek zei Rosalyna Tuyuc:

‘ Het gaat erom dat de daders erkennen dat zij zich hebben schuldig gemaakt aan ontvoering, marteling, verkrachting en massamoorden. Pas als de volledige waarheid aan het licht komt, kunnen we over verzoening na gaan denken. Alleen wie de daders kent, kan vergeving schenken.’

[ Se Levantan, de doden staan op ]
         De weg naar een waardige begrafenis
 

Tijdens de burgeroorlog in Guatemala verdwenen duizenden mensen in anonieme massagraven. Na het tekenen van de vredesakkoorden begon een pastoraal team in het bisdom El Quiché met het openen van deze graven. Het waardig herbegraven van de doden, omgeven door alle rituelen uit het geloof van de Maya', is een belangrijke stap in de rouwverwerking van de nabestaanden. Het herbegraven is ook belangrijk om de cultuur van het zwijgen te doorbreken. Steeds meer mensen durven tegenwoordig getuigenissen af te leggen over de gruwelen van de burgeroorlog.
 

In het boek Se Levantan getuigen ontroerende foto's van het verdriet en de genegenheid van de nabestaanden voor hun doden. In korte, poëtische teksten wordt de verbondenheid tussen levenden en doden beschreven. Het boek is in eerste instantie bedoeld voor de nabestaanden in Guatemala, zodat zij een 'levende' herinnering behouden aan hun geliefden en de geschiedenis. Daarnaast is het een monument voor de slachtoffers. Het boek zal ook voor de nieuwe generatie de herinnering levend houden en bijdragen aan het vredesproces.

Het boek is echter ook geschikt voor een breder, in Guatemala geïnteresseerd, publiek.  Spaanstalig met Nederlandse vertaling. Te bestellen bij Solidaridad.
 

[  Waar is/was de expositie Reencuentro te zien? ]

 

2007

 

Nuenen, St. Clemenskerk, 3 november t/m 11 november 2007

Openingstijden: de week-enden en maandag en woensdagmiddag 14.00-16.00uur. De officiële opening vindt plaats tijdens de viering van Allerzielen (vrijdag 2 november om 19.00uur)

 

Lezing over Maya cultuur & spiritualiteit

Op maandagavond 5 november 2007 zal Mario Coolen (Solidaridad) een inleiding verzorgen in de huiskamer van de pastorie, Park 55.   Aanvang: 20.00uur

 

 

 

Roosendaal, St Josephkerk, St Josephstraat 2,   21 april t/m 15 mei 2007

Zaterdag 21 april 2007, 19.00 uur: openingsviering

Drieluik rond de Maya's, woensdagen 1, 8 en 15 mei 2007    meer

Noord-Oost Twente                       

Deurningen,  10-11 maart én 17-18 maart 2007
Rossum,  26 maart t/m 1 april 2007
De Lutte,  3 t/m 9 april 2007
 

Woensdag 28 maart 2007, lezing BIS over Maya-cultuur & spiritualiteit  in Kulturhus Cocer in Rossum, aanvang 20.00uur.   Zie ook:  activiteiten op basisschool Kerkewei
 

2005
 

Lelystad, het Lichtschip, 1 t/m 11 december 2005
Alphen aan de Rijn, drie locaties, 6 t/m 25 november 2005
Oosterhout (NB), Thomasparochie, 2 t/m 19 oktober 2005

2004
 

Breda - Kapucijnenkerk, 31 oktober t/m 28 november 2004
Huissen, Dominicaans Activiteiten Centrum, 18 januari t/m 20 februari 2004

2003
 

Dongen, Katholieke kerk, 30 november t/m 14 december 2003
Utrecht, Dom Utrecht, 12 oktober t/m 13 november 2003
Groningen, Remonstrantse Gemeente, 7 t/m 14 september 2003
Kerkdriel, Nederlandse Hervormde Kerk, 26 juni - 29 juni 2003
Roermond, Kathedraal St. Christoffel, 25 april - 18 mei 2003
Zenderen, Centrum De Zwanenhof, 30 maart - 20 april 2003
Amsterdam, Mozes en Aäronkerk, 10 januari - 15 januari 2003
 

 

2002

 

Eindhoven, H. Catherina,

16 november - 12 december 2002

Maastricht, Basiliek St. Servaas  (zie foto)

27 januari - 21 februari 2002
 

2001
 

Venlo, H. Martinus, 6 oktober - 18 november 2001
Den Bosch, kathedraal St. Jan