Paddestoelen kweken

1 Biologie van paddestoelen
het verschil tussen paddestoelen en planten
ecologie: saprofieten, parasieten en symbionten
de levenscyclus van de zwam
2 Paddestoelen kweken in vogelvlucht
substraat
broed en enten
doorgroeifase
vruchtvorming en oogst
3 Houtstammenteelt
shiitake
fluweelpootje
oesterzwam
4 Stro of houtsnippers
oesterzwam
Stropharia

Stropharia (Elfenbrood) kweken

Het Elfenbrood lijkt van bovenaf enigszins op het Eekhoorntjesbrood, maar verschilt daarvan door de donkere sporen, de aanwezigheid van lamellen in plaats van buisjes onder de hoed en een steel zonder net. De hoed smaakt enigszins nootachtig, de stelen naar asperges.

Een verpakking broed is voldoende voor één strobaal van 20 kg (ongehakseld) of 15 kg gehakseld stro (voor de standaard pakketten van 30 kilo heeft u dus twee verpakkingen broed nodig). Op houtsnippers (van loofhout) groeit het Elfenbrood zelfs nog beter dan op stro.Het is heel belangrijk dat het stro of de houtsnippers voldoende vochtig zijn; droog stro moet ongeveer tweemaal zijn drooggewicht aan water opnemen. U kunt het stro of de houtsnippers bijvoorbeeld bevochtigen door ze een dag lang onder water te houden. Een warmtebehandeling is niet persé nodig.

Enten

Intacte strobaal
Een strobaal kunt u enten door met een pootstok 15 cm diepe gaten te maken om de 15 cm langs de twee koorden die de strobaal bij elkaar houden. Deze handeling herhaalt u aan de andere kant van de strobaal. Verdeel het broed eventueel van te voren in twee partijen voor de onder- en bovenzijde van de baal.
Pak de baal nu in met plastic; zorg ervoor dat het strak om het stro heen zit. Aan de onderkant kunt u beter geen plastic aanbrengen. Prik om de 40 cm een gat in het plastic zodat het mycelium (de zwamvlok) van de oesterzwam kan ademen. U kunt de baal gedeeltelijk ingraven in een kuil van 25 cm diep.

Los stro / houtsnippers
Los stro (bijv. gehakseld stro) of houtsnippers kunt u na het uitlekken enten door het broed in stukjes te trekken van ca. 3 cm3 en deze goed te mengen met het substraat. Let erop dat ongehakseld stro veel volume zal innemen; pers het goed samen in bijvoorbeeld vuilniszakken. 30 kg gehakseld droog stro zal na bevochtiging voldoende zijn voor 7-9 vuilniszakken. U kunt het stro ook storten in een kuil en afdekken met een laag plastic, zoals boven omschreven.

Doorgroei

De zwamvlok zal zich vanuit het broed verspreiden over het stro / de houtsnippers. Controleer geregeld of het stro niet uitdroogt; zonodig (als meer dan de buitenste twee centimeters stro droog zijn) kunt u wat water toevoegen. Pas echter op met teveel water geven in dit stadium: als het plastic goed om het stro heen zit zal het stro tegen uitdrogen beschermd zijn. Temperaturen boven de 35 °C kunnen schadelijk zijn voor het mycelium; zorg ervoor dat het stro volledig in de schaduw blijft of dek het substraat alvast af met dekaarde. De doogroei is voltooid als het stro binnenin de baal volledig wit is. Afhankelijk van de temperatuur zal dat ongeveer zes weken duren in de zomer en twee tot drie maanden in herfst en voorjaar.

Afdekken en oogstfase
Zodra het stro of de  houtsnippers helemaal wit zijn, dan is het bij deze soort het beste om het substraat af te dekken met een laag tuinaarde ( u kunt dat eventueel ook al direct na het enten doen om het substraat te beschermen tegen uitdroging). U haalt het plastic daartoe van de baal af en strooit er een 4 cm dikke, luchtige laag vochtige dekaarde op (bijv. 1:1 pootaarde vermengd met turfmolm). Zorg ervoor dat deze laag voor het aanbrengen goed bevochtigd is, want teveel sproeien na het aanbrengen zorgt voor 'dichtslaan' van de laag. Dat betekent dat de dekaarde vast aan elkaar koekt en er te weinig luchtuitwisseling plaats kan vinden.
Hou de dekaarde vochtig door elke dag voorzichtig te sproeien. Nu zullen de paddestoelen de kop opsteken. Pluk ze als de hoed de steel net loslaat; rijpere exemplaren zijn wel eetbaar, maar door de donkere sporen verkleurt het eten ook..

Opbrengst
Onder gunstige omstandigheden kunt u rekenen op een opbrengst van drie tot zes kilo verse Stropharia's op een baal droog stro van 20 kilo (droog) en 4,5 - 9 kilo van een pak gehakseld stro van 30 kilo. Op houtsnippers is de opbrengst hoger.

NB: Het kiemen van eventueel in het stro aanwezig graan heeft geen nadelige invloed op de teelt, evenals het verschijnen van kleine parasolvormige inktzwammetjes aan het begin van de teelt.

Oesterzwammen kweken op stro

Een verpakking broed is voldoende voor één strobaal van 20 kg (ongehakseld) of 15 kg gehakseld stro (voor de standaard pakketten van 30 kilo heeft u dus twee verpakkingen broed nodig). Het is heel belangrijk dat het stro voldoende vochtig is en ongeveer tweemaal zijn drooggewicht aan water heeft opgenomen. Er zijn drie manieren om het stro voor te bereiden: door het enkele dagen te besproeien, in warm water te dompelen, of het door twee tot drie weken volledig ondergedompeld in koud water laten staan. Kies de methode die u het makkelijkste vindt. Let erop dat als u een strobaal intact laat, deze na bevochtigen zo zwaar wordt dat hij bijna niet te verplaatsen is.

1 Besproeien
Het stro minstens drie dagen zowel 's ochtends als 's avonds vijf minuten per dag besproeien of met twee tot drie emmers water begieten. Het stro is pas voldoende vochtig wanneer het driemaal zo zwaar geworden is als bij aanvang.

2 Onderdompelen in warm water
Doe het stro in een bak die minstens zo hoog is als het stro en giet er warm water bij (bij voorkeur van 70 °C). Deze methode heeft als voordeel dat concurrende schimmels worden gedood en makkelijk afbreekbare stoffen worden uitgespoeld (dit verkleint de kans op een besmetting). Laat het stro goed uitlekken.

Enten

Intacte strobaal
Een strobaal kunt u enten door met een pootstok 15 cm diepe gaten te maken om de 15 cm langs de twee koorden die de strobaal bij elkaar houden. Deze handeling herhaalt u aan de andere kant van de strobaal. Verdeel het broed eventueel van te voren in twee partijen voor de onder- en bovenzijde van de baal.
Pak de baal nu in met plastic; zorg ervoor dat het strak om het stro heen zit. Aan de onderkant kunt u beter geen plastic aanbrengen. Prik om de 40 cm een gat in het plastic zodat het mycelium (de zwamvlok) van de oesterzwam kan ademen.

Los stro
Los stro (bijv. gehakseld stro) kunt u na het uitlekken enten door het broed in kleine stukjes te trekken en deze goed te mengen met het stro. Let erop dat ongehakseld stro veel volume zal innemen; pers het goed samen in bijvoorbeeld vuilniszakken. 30 kg gehakseld droog stro zal na bevochtiging voldoende zijn voor 7-9 vuilniszakken.

Doorgroei
De zwamvlok zal zich vanuit het broed verspreiden over het stro. Controleer geregeld of het stro niet uitdroogt; zonodig (als meer dan de buitenste twee centimeters stro droog zijn) kunt u wat water toevoegen. Pas echter op met teveel water geven in dit stadium: als het plastic goed om het stro heenzit zal het stro tegen uitdrogen beschermd zijn. Temperaturen boven de 35 °C kunnen schadelijk zijn voor het mycelium; zorg ervoor dat het stro uit de zon blijft. De doogroei is voltooid als het stro binnenin de baal volledig wit is en prettig naar anijs ruikt. Afhankelijk van de temperatuur zal dat ongeveer drie-vier weken duren in de zomer en vijf tot zes weken in herfst en voorjaar.

Vruchtvorming en oogstfase
Zodra het stro helemaal wit is, kunt u ervoor kiezen het plastic helemaal van de baal af te halen of extra gaten in het plastic aan te brengen waar later de paddestoelen uit zullen groeien. Het voordeel van het plastic eromheen laten is dat het stro niet zal uitdrogen. Het nadeel is dat het er minder natuurlijk uitziet.
Nu kunt u na ongeveer drie weken uw eerste oesterzwammen oogsten. Enkele weken na de eerste oogst ('vlucht') kunt u een tweede oogst verwachten. De rand van de hoed is in het begin naar beneden gekruld en vouwt zich binnen een week uit. U kunt de paddestoelen oogsten wanneer de hoedrand volledig horizontaal staat; oogst u nog later dan gaan de oesterzwammen omhoog krullen en kunnen ze na verloop van tijd taai worden.

Eigenschappen
De Gele Oesterzwam (Pleurotus cornucopiae) vormt knalgele  vruchtlichamen bij 15 - 25 °C, groeit in een tros
De Winteroesterzwam (Pleurotus ostreatus) vormt blauwgrijze vruchtlichamen bij 5 - 18 °C, groeit in bundels

Opbrengst
In totaal kunt met vier oogsten rekenen op een oogst van vijf tot acht kilo verse oesterzwammen op een baal stro van 20 kilo (droog) en acht tot twaalf kilo oesterzwammen van een pak gehakseld stro van 30 kilo.

NB: Het kiemen van eventueel in het stro aanwezig graan heeft geen nadelige invloed op de teelt, evenals het verschijnen van kleine parasolvormige inktzwammetjes aan het begin van de teelt. Past u methode twee (onderdompelen in warm water) toe, dan zult u daar weinig of geen last van hebben.