De bossen staan in brand!
  
In Kalimantan, Sumatra en Midden-Java woeden sinds 19 augustus
enorme bosbranden. De branden hebben tot nu toe 100.000 ha bos
verwoest, de helft daarvan op Kalimantan. Ook in het Maleisische
deel van Borneo staan de bossen in brand. De rookwolken
veroorzaken een dikke mist, verduistering van de hemel en
vervuiling van de omgeving. Het water- enlucht verkeer wordt
enorm gehinderd. De zonneschijn is nog maar eenvijfde van
normaal. Ziekenhuizen worden overstroomd door mensen
met ademhalingsproblemen. Er zijn cholera-epidemieeen
uitgebroken. Ook Singapore, Brunei, het zuiden van Thailand en
Maleisia ondervinden veel last. Er was halverwege oktober nog
weinig zicht op verbetering. Het begin van het regenseizoen en
daarmee automatisch het einde van de intense droogte van de
laatste maanden werd pas eind november verwacht. De langdurige
droogte heeft in verschillende delen van Indonesia geleid tot
voedseltekorten.
De omvang en ernst van de branden zijn nauwelijks voor te
stellen. Bij de brand van 1982/3 in Kalimantan ging 3,6 miljoen
ha bos in vlammen op. De brand hield elf maanden aan en is de
geschiedenis ingegaan als de grootste bosbrand aller tijden. In
1987 was het weer raak. Behalve grote delen tropisch regenwoud
gaan ook de rijke planten- en dierenwereld, uniek in zijn soort,
in vlammen op. In de verre omgeving van waar de branden woeden,
vechten mens en dier voor overleving.
  
Alarmklok
Internationale hulp kwam pas laat op gang en niet nadat de
Maleisische premier Mahathir Mohamad de alarmklok had geluid. Hij
laakte het westen vanwege het uitblijven van assistentie bij het
bestrijden van de branden in Indonesia. Het was de Britse
ambassade in Kuala Lumpur die als eerste reageerde met beloftes
voor hulp. Enkele dagen later vlogen de eerste (Canadese) experts
binnen, gevolgd door teams uit Australia, de Verenigde Staten,
Japan, Nieuw-Zeeland en Engeland.
Indonesia beschikt zelf over weinig materieel voor
brandbestrijding. Verscheidene milieu-organisaties, waaronder
WAHLI en SKEPHI, verwijten de regering dat geen preventieve
maatregelen zijn genomen, terwijl de branden elk jaar weer
tijdens het droge seizoen uitbreken. In plaats van buitenlandse
hulp bij het bestrijden van de branden, willen deze organisaties
dat de grote houtkapmaatschappijen bijdragen door het betalen van
'brandpremies'. SKEPHI's woordvoerder Indro Tjahjono geeft de
houtkapmaatschappijen de schuld van de branden; 40% zou
veroorzaakt worden door licht brandbaar houtafval dat de grote
kapmaatschappijen achterlaten en slechts 22% door de
wisselbouwers. Toch krijgen de boeren telkens de schuld als er
ergens een brand uitbreekt, terwijl het juist de plaatselijke
bevolking die veel ervaring heeft opgedaan met het brandgevaar en
vuren heel goed weet te isoleren. Voor hen is een verantwoord
bosbeheer ook van direkt levensbelang. Dat kan niet gezegd worden
van de houtindustrie, die uit de Indonesische bossen miljarden
dollars winst heeft gehaald, maar geen rupiah steekt in bosbeheer
of bosbehoud.
 
Rookgordijn
Evakuatie van de bewoners is maar langzaam op gang
gekomen. Aanvankelijk werd van hogerhand uberhaupt niet
gereageerd op waarschuwingen van lokale bewoners. Het is nog maar
de vraag of de berichten de buitenwereld bereikt zouden hebben,
als de nadelige gevolgen van de bosbranden binnen de Indonesische
landsgrenzen waren gebleven. Pas nadat de Maleisische premier de
internationale gemeenschap en in het bijzonder de
Zuid-Oost-Aziatische regio had aangesproken, sloten minister van
bosbouw Harahap en zijn kollega van buitenlandse zaken Alatas
zich schoorvoetend aan bij de kritiek op het westen. Harahap
verklaarde dat de westerse landen een agressieve kampagne voeren
voor het behoud van het tropisch regenwoud, maar dat ze niets
hebben gedaan toen in Oost-Kalimantan in 1983 ruim drie miljoen
ha door brand verwoest werd. Alatas verzuchtte: 'Als we bomen
kappen, krijgen we de hele wereld over ons heen, terwijl met de
houtkap goed bosbeheer mogelijk is, dat lang niet zoveel schade
berokkent als een enkele bosbrand!' Formele verzoeken om
assistentie gingen toen echter nog niet de deur uit. De
Indonesische autoriteiten wilden eerst onderzoeken of het om
'echte bosbranden' ging of om 'branden ontstaan door de
wisselbouw'. Voor het behoud van de bossen in Indonesia is
het misschien maar goed dat de branden van nationaal tot
regionaal en internationaal probleem zijn geworden.
  
Bronnen: verschillende artikelen uit Jakarta Post en
korrespondentie uit Indonesia.