Nederland moet 17 augustus 1945 als onafhankelijkheidsdatum erkennen'

Karin Meijerink

Vier vertegenwoordigers van politieke jongerenorganisaties reisden een
maand door Indonesië om de situatie daar te onderzoeken.  Ze spraken
met vertegenwoordigers van overheid en oppositie, maar vooral met hun
leeftijdsgenoten.  Eenmaal terug zijn ze diep onder de indruk van de
moed van jonge Indonesiërs die zich inzetten voor veranderingen in hun
land.  IFM was aanwezig bij de presentatie van hun rapport in
Nieuwspoort en sprak aansluitend met Peter Ras.

 Indonesië was opener dan ik had verwacht. In vergelijking met bijvoorbeeld China, waar ik
ook ben geweest, waren mensen veel meer bereid om te praten. Wel werd duidelijk dat er een
enorme machtsconcentratie is die nodig moet veranderen. En dat echte verandering in
Indonesië niet mogelijk is onder Suharto'. Peter Ras van de Jonge Democraten (JD) is ‚‚n
van de vier politieke jongeren die in juli door Indonesië reisden. Hij is nog duidelijk onder de
indruk van zijn ervaringen, vooral van zijn ontmoeting met vakbondsleider Muchtar
Pakpahan, die hij in het ziekenhuis bezocht.  Pakpahan is zo genuanceerd en gematigd,
ondanks de situatie waarin hij zit. De rust die hij uitstraalt en de wil om door te gaan, terwijl
zelfs zijn broer al niet meer op bezoek durft te komen als gevolg van intimidaties'. Peter Ras
en zijn reisgenoten spraken in Jakarta ook met jonge Oost-Timorezen.  Met Pakpahan hebben
die de meeste indruk achtergelaten. De gedrevenheid van die jongeren! Ze hebben heel
duidelijk weten te maken dat de vrijheid die ze voor hun eiland willen veel verder gaat dan
symboliek. Ze zijn ontzettend moedig. Terwijl ze constant door de politiek in de gaten
worden gehouden en voortdurend opgejaagd worden'. De druk waaronder de oppositie in
Indonesië moet opereren, werd voor de vier jongens heel duidelijk tijdens een demonstratie
waar ze naar gingen kijken.  Dat was een heel benauwende ervaring, met al die soldaten die je
insluiten. Gelukkig hebben ze ons niet gearresteerd. Voor de Indonesische jongeren zijn de
risico's natuurlijk veel groter. Dat bleek wel op onze laatste avond, toen ‚‚n van onze nieuwe
vrienden vroeg of hij bij ons op de hotelkamer kon slapen omdat hij zich thuis niet veilig
voelde. Eenmaal in het vliegtuig slaakten we echt een zucht van verlichting'.

Relatie Nederland-Indonesië

De vier jongeren van JD, CDJA en JOVD houden de komende maanden een
spreektour door Nederland om hun leeftijdsgenoten meer inzicht te
geven in de situatie in Indonesië.  Ook hebben ze een afspraak met
minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken om hun bevindingen te
bespreken.  Ze produceerden een stevig rapport met aanbevelingen voor
hun politieke senioren.  Daarin staat bijvoorbeeld dat 17 augustus
1945, de Indonesische onafhankelijkheidsdag, nu eindelijk expliciet
door Nederland erkend zou moeten worden.  Ook pleiten ze voor meer
aandacht voor het koloniale verleden in het onderwijs, daadwerkelijke
steun aan de democratiseringsbeweging, aandringen op vrijlating van
politieke gevangenen en steun aan het vredesplan voor Oost-Timor.
Peter Ras:  De relatie Nederland-Indonesië is op dit moment volstrekt
onvolwassen.  Elk debat wordt overheerst door het koloniale verleden
en alle gevoeligheden van Nederland daarin.  In Indonesië heeft men
het verleden veel beter verwerkt.  Vooral voor de jongeren is
Nederland gewoon een land als elk ander.  En Pronk bleek tot onze
verbazing misschien wel de bekendste Nederlander.  Zijn kritische
houding wordt vooral door de democratiseringsbeweging als een steun
gezien'.  Tijdens de presentatie van hun rapport in het Haags
perscentrum Nieuwspoort op 2 september pleitten de vier jonge
Indonesië-gangers dan ook vooral voor een nieuwe en frisse kijk op de
verhouding tussen Indonesië en Nederland.  De erkenning van de
werkelijke onafhankelijkheidsdatum van Indonesië zou volgens de vier
jongeren een eerste stap in de goede richting zijn.
  De aanwezige politici van PvdA, VVD en D66 onderschreven dit
voorstel van harte.  CDA-vertegenwoordigster Ardenne van der Hoeven
pleitte echter voor een 'laag profiel':  We moeten rekening houden met
gevoeligheden van de 130.000 Indië-veteranen in ons land.  Bovendien
lijkt mij dat Indonesië geen erkenning nodig heeft van een voormalige
koloniale macht'.

Aziatische waarden

Gastspreker professor Van Genugten, hoogleraar en
mensenrechtenspecialist, lichtte tijdens de presentatie toe hoe
Indonesië haar groeiende invloed in de regio en de organisatie van
Islamitische landen gebruikt om de universele mensenrechten ter
discussie te stellen op basis van Aziatische waarden.  Van Genugten:
Indonesië doet wel mee aan politieke discussies, maar weigert de
ratificatie van VN-verdragen en het toelaten van onafhankelijke
waarnemers.  Het recht op zelfbeschikking van inheemse volkeren is
tegengehouden door Indonesië'.  Volgens Van Genugten is er sprake van
een bewuste strategie in het eigen belang, namelijk het vermijden van
inmenging in penibele kwesties als Oost-Timor.  Er is sprake van een
autoritair bewind dat zich democratie noemt.  Het leger staat te dicht
bij de politieke macht, er is geen persvrijheid, vakbonden worden
beknot.  Er is zeker sprake van economische groei in Indonesië, maar
de verdeling ervan is onevenredig en corruptie vindt plaats op grote
schaal'.  Evenals de politieke jongeren in hun rapport concludeert Van
Genugten dat de reactie op dit alles zeker geen economische boycot
moet zijn.  Onze overheid moet zo vaak mogelijk de dialoog met de
Indonesische overheid over de 'Asian values' aangaan.  Een dialoog met
begrip voor de Indonesische context, omstandigheden en historie.  Maar
wel met als bottom line' de erkenning van de universaliteit van
mensenrechten.  We moeten zoveel mogelijk economisch samenwerken met
Indonesië.  Het land moet volwaardig mee kunnen doen in de
wereldhandelsorganisaties; dat is op termijn het meest vruchtbaar.
Meer welvaart is uiteindelijk goed voor de mensenrechten.  Vergroting
van de welvaart, meer Internet en meer faxen, leidt tot een grotere
verspreiding van vrije opinies.  Maar Indonesië moet wel aangepakt
blijven worden in de VN-mensenrechtencommissie.  Dat wat in Oost-Timor
gebeurd, kan echt niet.  Er zijn wel landen voor minder aan de
schandpaal genageld'.
  Peter Ras sluit zich daar van harte bij aan.  Vergelijk het met
Suriname:  als we zo boos worden op iemand die twaalf doden op zijn
geweten heeft, dan kunnen we ook stil staan bij alles wat Suharto
gedaan heeft'.

Aan de reis werd deelgenomen door Jasper Verhoogt
(Christen-Democratisch Jongeren AppŠl), Eelco Meerdink (Jongeren
Organisatie voor Vrijheid en Democratie), Ido van der Meulen en Peter
Ras (Jonge Democraten).  In september verscheen het verslag van hun
bezoek, onder de titel Indonesië:  Krachtenspel in een Mondiger
Samenleving' (74 blz.).  Het rapport is te bestellen door overmaking
van Ÿ14,20 op girorekening 5646647 t.n.v.  P.  Ras, Utrecht o.v.v.
Rapport Indonesië.